Robin Lammers
· Fiscaal jurist & eigenaar Recht Zeker Advies
· 2026-09-02
Een boekenonderzoek dat uitmondt in forse IB/PVV-correcties: het overkwam een ondernemer wiens zaak recent door het Gerechtshof Arnhem-Leeuwarden werd behandeld. In de uitspraak van 18 augustus 2026 (Rechtspraak) bevestigde het hof de correcties op de inkomstenbelasting, omdat de administratie ernstige gebreken vertoonde. Als ondernemer is dit een signaal dat je niet kunt negeren.
Wat houdt dit in?
Gebreken aan de administratie houden in dat de Belastingdienst jouw boekhouding onvoldoende betrouwbaar acht om de werkelijke winst en belastingplichtige inkomsten te bepalen. In dat geval mag de inspecteur de belastingaanslag schatten op basis van wat hij redelijkerwijs aannemelijk acht — en die schatting pakt zelden gunstig uit voor de ondernemer.
In deze zaak vond een boekenonderzoek plaats waarbij meerdere tekortkomingen in de administratie werden vastgesteld. Denk aan ontbrekende kasadministratie, onvolledige factuurregistratie of niet-sluitende debiteuren- en crediteurenlijsten. De inspecteur legde correcties op over meerdere jaren, wat leidde tot navorderingsaanslagen IB/PVV over vijf belastingjaren.
Het hof beoordeelde of de inspecteur terecht had gecorrigeerd en of de schatting van de extra inkomsten redelijk was. De uitkomst: het hof volgde grotendeels de Belastingdienst. De ondernemer kon onvoldoende tegenbewijs leveren, omdat de administratie nu eenmaal te veel gaten vertoonde om de eigen cijfers geloofwaardig te onderbouwen.
Opvallend aan deze uitspraak is het gaat om vijf belastingjaren tegelijk, wat laat zien hoe snel een boekenonderzoek een groot financieel risico kan worden wanneer de administratie structureel niet op orde is.
Wat betekent dit voor jou?
Als MKB-ondernemer ben je wettelijk verplicht een deugdelijke administratie bij te houden. Dat klinkt vanzelfsprekend, maar in de praktijk zien we regelmatig dat bonnetjes ontbreken, kasstromen niet worden bijgehouden of privéonttrekkingen niet apart worden verantwoord. Precies dat soort gebreken gaven in deze zaak de doorslag.
Een boekenonderzoek kan zomaar op je afkomen, ook als je geen signalen hebt dat er iets mis is. De Belastingdienst selecteert bedrijven op basis van risicomodellen, en wanneer een controle eenmaal is gestart, ben jij degene die moet aantonen dat je aangifte klopt. Zonder sluitende administratie sta je dan met lege handen.
De correcties in dit soort zaken lopen snel op. Niet alleen betaal je belasting over gecorrigeerde inkomsten, maar ook belastingrente en mogelijk een vergrijpboete als de inspecteur opzet of grove schuld aanneemt. Over vijf belastingjaren kan dit de financiële positie van een bedrijf ernstig onder druk zetten.
Ben je zzp’er of directeur-grootaandeelhouder? Dan gelden dezelfde administratieverplichtingen. De complexiteit van jouw situatie maakt een goede vastlegging eerder belangrijker, niet minder.
Wat kun je doen?
Controleer nu al of jouw administratie voldoet aan de wettelijke bewaarplicht van zeven jaar. Dat geldt voor facturen, bankafschriften, contracten en kasregistraties. Doe dit niet pas als er een controle is aangekondigd — dan is het te laat om gebreken te herstellen.
Zorg dat je kasadministratie dagelijks wordt bijgehouden als je met contant geld werkt. Een kasboek dat achteraf wordt ingevuld, is voor de Belastingdienst een direct signaal dat de administratie onbetrouwbaar kan zijn.
Heb je een boekenonderzoek ontvangen of twijfel je of jouw administratie een controle kan doorstaan? Schakel dan tijdig een fiscaal jurist in. Tijdens een boekenonderzoek kun je zelf veel schade aanrichten door verkeerde informatie te verstrekken of onnodig documenten te delen. Een adviseur bewaakt die grenzen.
Meer informatie over fiscale begeleiding voor ondernemers vind je op recht-zeker.nl/ondernemen/. We helpen je bij het voorkomen van correcties én bij het verweer als er al een onderzoek loopt.
Veelgestelde vragen
Wat gebeurt er als mijn administratie gebreken vertoont bij een boekenonderzoek?
Als de Belastingdienst bij een boekenonderzoek gebreken in jouw administratie constateert, mag de inspecteur de belastingaanslag schatten op basis van wat hij redelijkerwijs aannemelijk acht. Jij moet dan aantonen dat de schatting te hoog is, maar zonder deugdelijke administratie is dat tegenbewijs vrijwel onmogelijk te leveren. Dit kan leiden tot forse navorderingsaanslagen over meerdere jaren, inclusief belastingrente en mogelijk een boete.
Hoe lang moet ik mijn administratie bewaren voor de Belastingdienst?
Als ondernemer ben je wettelijk verplicht je administratie minimaal zeven jaar te bewaren. Voor gegevens die betrekking hebben op onroerende zaken geldt een bewaartermijn van tien jaar. De bewaarplicht geldt voor alle basisgegevens, zoals facturen, bankafschriften, kassabonnen en contracten, ongeacht of ze digitaal of op papier zijn opgeslagen.
Kan de Belastingdienst ook oude jaren corrigeren bij een boekenonderzoek?
Ja, bij een boekenonderzoek kan de Belastingdienst in beginsel vijf jaar terug navorderen voor de inkomstenbelasting. Bij vermoedens van opzet of fraude kan die termijn oplopen tot twaalf jaar. In de uitspraak van het Gerechtshof Arnhem-Leeuwarden van 18 augustus 2026 ging het om correcties over maar liefst vijf belastingjaren tegelijk, wat het financiële risico aanzienlijk vergroot.
Heb je vragen over administratieverplichtingen, een boekenonderzoek of IB/PVV-correcties? Neem dan contact op met Recht Zeker Advies. Wij helpen je graag verder. Neem hier contact op voor een vrijblijvend gesprek.
