Robin Lammers
· Fiscaal jurist & eigenaar Recht Zeker Advies
· 2026-07-23
De Rechtbank Den Haag heeft op 2 juli 2026 een duidelijke uitspraak gedaan over box 3 en het zogenoemde genietingsmoment. Een belastingplichtige betoogde dat er een aparte wettelijke bepaling nodig is om het moment van genieten van box 3-inkomen vast te stellen. De rechtbank wees dit argument af en bevestigde dat de bestaande systematiek rechtsgeldige grondslag biedt. Lees de volledige uitspraak op Rechtspraak.
Wat houdt dit in?
De box 3-heffing houdt in dat de inkomstenbelasting over inkomen uit sparen en beleggen forfaitair wordt berekend op basis van de waarde van jouw vermogen op 1 januari van het betreffende belastingjaar, de zogeheten peildatum.
De belastingplichtige in deze zaak voerde aan dat de wet geen duidelijke bepaling bevat over het genietingsmoment van dit inkomen. Dat is het moment waarop je geacht wordt het inkomen te hebben ontvangen. Zonder zo’n bepaling, zo was zijn redenering, ontbreekt er een wettelijke grondslag voor de heffing.
De rechtbank volgde dit niet. De heffingsgrondslag in box 3 is namelijk niet gekoppeld aan een daadwerkelijk genietingsmoment zoals bij loon of winst uit onderneming. Het inkomen wordt forfaitair vastgesteld op basis van de peildatum 1 januari. Dat maakt een afzonderlijke genietingsbepaling overbodig.
De systematiek van box 3 wijkt daarmee fundamenteel af van box 1 en box 2. In box 1 en 2 wordt gekeken naar wanneer je daadwerkelijk inkomen hebt genoten of een voordeel hebt gerealiseerd. Box 3 werkt anders: de wet koppelt het belastbare bedrag volledig aan het vermogen op één vaste peildatum per jaar.
Wat betekent dit voor jou?
Als ondernemer met privévermogen in box 3 is deze uitspraak relevant. Sommige belastingplichtigen proberen via procedurele of dogmatische argumenten de box 3-heffing aan te vechten, maar deze route slaagt niet. De rechtbank bevestigt dat de systematiek helder is en geen extra wettelijke verankering behoeft.
Heb je spaargeld, beleggingen of ander vermogen dat in box 3 valt, dan wordt de heffing bepaald door wat je op 1 januari hebt staan. Wat je daarna verdient of verliest in dat jaar doet voor de grondslag van dat jaar niets meer ter zake. Dit is een hardnekkig misverstand dat veel belastingplichtigen parten speelt bij hun bezwaar of aangifte.
Voor MKB-ondernemers die privé vermogen opbouwen, bijvoorbeeld via zakelijke winsten die ze naar privé overhevelen, is het dus cruciaal om tijdig na te denken over de samenstelling van hun vermogen vóór 1 januari. De peildatum is leidend, niet het moment van ontvangst of gebruik.
Heb je eerder bezwaar gemaakt op basis van vergelijkbare argumenten over het genietingsmoment in box 3? Dan is de kans groot dat dit bezwaar niet slaagt. De uitspraak van Rechtbank Den Haag sluit deze juridische weg in feite nadrukkelijk af.
Wat kun je doen?
Wil je de box 3-heffing aanvechten of beperken, dan moet je op andere gronden opereren. Denk aan het tegenbewijs-traject voor spaarders en beleggers die minder rendement halen dan het forfait veronderstelt. De Hoge Raad heeft eerder geoordeeld dat de forfaitaire heffing in bepaalde gevallen strijdig is met het eigendomsrecht uit het EVRM, en de overheid werkt inmiddels aan aanpassingen van het box 3-stelsel.
Wil je actief sturen op je box 3-positie, dan zijn dit de meest concrete stappen:
Controleer jaarlijks vóór 1 januari welk vermogen je op de peildatum hebt staan en of er fiscale optimalisaties mogelijk zijn, bijvoorbeeld door schulden in box 3 mee te laten tellen of vermogen te verschuiven naar een vrijgestelde categorie. Kijk ook of je in aanmerking komt voor de fiscale tegenbewijsregeling die inmiddels is ingevoerd voor jaren waarop de Hoge Raad-arresten betrekking hebben.
Heb je twijfels over je aangifte inkomstenbelasting of lopende bezwaarprocedure rondom box 3? Laat dit professioneel beoordelen voordat je procedeert op argumenten die de rechter al heeft afgewezen. Meer informatie over fiscale begeleiding voor ondernemers vind je op recht-zeker.nl/ondernemen/.
Veelgestelde vragen
Wat is de peildatum voor box 3 en waarom is die zo belangrijk?
De peildatum voor box 3 is 1 januari van het belastingjaar. Op die datum wordt de waarde van je vermogen vastgesteld, en op basis daarvan berekent de Belastingdienst het forfaitaire inkomen waarover je belasting betaalt. Wat je daarna doet met je vermogen heeft geen invloed meer op de heffing over dat jaar.
Moet er een genietingsmoment zijn voor de box 3-heffing?
Nee, dat heeft Rechtbank Den Haag op 2 juli 2026 bevestigd in de uitspraak met zaaknummer SGR 25/7270. Box 3-inkomen wordt forfaitair bepaald op basis van de peildatum 1 januari, en daar is geen afzonderlijk genietingsmoment voor nodig zoals bij loon of winst. De heffingsgrondslag is wettelijk voldoende verankerd via de peildatummethode.
Kan ik bezwaar maken tegen de box 3-heffing in 2026?
Ja, bezwaar maken tegen de box 3-heffing is mogelijk, maar je hebt wel een kansrijke grond nodig. Procederen op het argument dat het genietingsmoment ontbreekt, is volgens de rechter niet succesvol. Kansrijkere routes zijn het tegenbewijs-traject als je werkelijk rendement lager is dan het forfait, of een beroep op de jurisprudentie van de Hoge Raad over strijdigheid met het EVRM.
Heb je vragen over de box 3-heffing of je aangifte inkomstenbelasting? Neem dan contact op met Recht Zeker Advies. Wij helpen je graag verder. Neem hier contact op voor een vrijblijvend gesprek.
